KPMG over AI-agents: 'We zien spannend gedrag'

KPMG organiseerde donderdagavond samen met Pakhuis de Zwijger een publiek gesprek over de economische en maatschappelijke impact van AI-agents, digitale collega’s die zelfstandig opereren. Deskundigen uit wetenschap, bedrijfsleven, overheid, vakbond en media gingen hierover in gesprek met het publiek.

"AI-agents kunnen indrukwekkend veel, maar we zien ook gedrag dat we spannend vinden", vertelt Sander Klous, hoogleraar AI & Audit aan de Universiteit van Amsterdam (UvA) en partner bij KPMG. "Juist nu moet de samenleving dit gesprek voeren. Niet alleen het bedrijfsleven, maar ook burgers, toezichthouders en beleidsmakers. De vraag is niet óf deze ontwikkeling komt, maar hoe we haar vormgeven."

"We gaan toe naar hybride teams van mensen en agents, en dat vraagt om gerichte ontwikkeling van vaardigheden. Bij organisaties én bij professionals zelf"

Bedrijf zonder personeel

Klous opende de avond met een live gesprek met Avery Jameson, de AI-CEO van het Zero Person Company-experiment van KPMG en de UvA. In dit wetenschappelijke experiment verkende hij of een onderneming volledig kan functioneren met AI-agents, zonder personeel. Daarbij werd zichtbaar welke processen door AI kunnen worden uitgevoerd en waar menselijke sturing noodzakelijk blijft.

"Het experiment liet zien dat er ongelooflijk veel kan, maar ook dat agents soms hun eigen regels creëren om hun doel te bereiken", aldus Klous. "Je kunt een AI-CEO niet naar de gevangenis sturen bij nalatig gedrag. Dat betekent dat we andere manieren moeten vinden om bedrijfsprocessen beheersbaar te houden en verantwoordelijkheid te organiseren. Maar ook: wat doet dit met mensen in organisaties, en hoe zorgen we dat zij goed blijven presteren mét AI?"

Het blijft mensenwerk

Caroline Tervoort-Visser, partner bij KPMG en specialist in people, culture en organisatie transformaties, ging in op de gevolgen voor werk en organisaties. Zij benadrukte dat AI de arbeidsmarkt ingrijpend verandert, maar niet simpelweg leidt tot massale werkloosheid.

"Volgens het World Economic Forum ontstaan er uiteindelijk meer banen dan er verdwijnen", zei Tervoort-Visser. "Maar die banen lijken vaak niet op elkaar. Functies gaan betekenisvol veranderen en taken worden anders ingericht. In sommige sectoren kan met minder mensen worden gewerkt, terwijl er tegelijkertijd nieuwe rollen ontstaan die we ons nu nog nauwelijks kunnen voorstellen."

Volgens haar vraagt dit om een fundamentele herziening van hoe organisaties naar werk kijken. "AI verandert functies, samenwerking en leiderschap. We gaan toe naar hybride teams van mensen en agents, en dat vraagt om gerichte ontwikkeling van vaardigheden. Bij organisaties én bij professionals zelf. Uiteindelijk blijft het mensenwerk."

Een breed maatschappelijk thema

Tijdens de avond kwamen uiteenlopende onderwerpen aan bod, waaronder AI in het onderwijs en de zorg, verslavende algoritmen op sociale media, online veiligheid van kinderen, de rol van de overheid en de positie van Europa ten opzichte van de VS en China. Ook werd gesproken over versnelling versus vertraging, ongelijkheid door ‘koopbaar IQ’, en de vraag hoe toekomstige welvaart eerlijk kan worden verdeeld.

In het slotdeel stond de vraag centraal hoe Nederland zich de komende vijf jaar moet positioneren in een AI-gedreven economie. Hoe benutten we de kansen van autonome systemen zonder zeggenschap en publieke waarden uit handen te geven? En welke rol blijft er voor mensen in organisaties waarin digitale collega’s continu beschikbaar zijn?

De dialoog bood geen eenduidige antwoorden, maar maakte duidelijk dat de discussie over AI agents veel verder gaat dan technologie alleen. Het raakt aan concurrentiekracht, de inrichting van de arbeidsmarkt en de toekomst van de Nederlandse samenleving.